Φωτιές, η καταστροφή και η αναγέννηση των δασών

Διάβασα μόλις σήμερα στο Οικολόγιο την εξαιρετική παρουσίαση του Παύλου Κωνσταντινίδη, Το πρόβλημα των δασικών πυρκαγιών στην Ελλάδα. Στην παρουσίαση αυτή εξηγείται το φαινόμενο των δασικών πυρκαϊών, από έναν ειδικό στο θέμα, με λόγια που μόνον ένας τόσο ειδικός μπορεί να μεταφέρει τόσο απλά και πειστικά.

Με ανθρώπινο λόγο, που η ποιότητά του δεν μπορεί να περικλειστεί στα παρατιθέμενα λίγα αποσπάσματα, ο Δρ. Κωνστατνινίδης εξηγεί μεταξύ άλλων:

Αντί να ενημερώσουμε τον κόσμο να μην προκαλεί φωτιές εξ αμελείας, καθόμαστε συνεχώς και μιλάμε για ασύμμετρες απειλές και για εμπρηστές και φτάσαμε σήμερα στο σημείο να είμαστε μια εφησυχάζουσα κοινωνία που λέει ότι αφού εμείς δεν είμαστε εμπρηστές, τότε δεν μπορούμε να βάλουμε φωτιά στο δάσος. Εκεί είναι το όλο τραγικό. Δηλαδή ουσιαστικά αυτό το οποίο συμβαίνει σε άλλες χώρες, δηλαδή να ενημερώνεται ο κόσμος και να μην προκαλούνται φωτιές τουλάχιστον εξ αμελείας, εδώ μας είναι εντελώς άγνωστο.

[...]
Κι έτσι, όλοι μάς πέρασαν την ιδέα ότι «αφού δεν είσαι εμπρηστής, δεν μπορείς να βάλεις φωτιά στο δάσος», κι όλοι κυνηγάμε τους εμπρηστές, όμως τον εμπρησμό μπορεί να τον κάνει ο καθένας μας, γιατί έχουμε καταντήσει να είμαστε μια εφησυχάζουσα κοινωνία που δεν προσέχει ούτε που θα πετάξει το τσιγάρο της!

[...]
Στην Ελλάδα όλοι περιμένουν τα αεροπλάνα. Όμως σ’ όλο τον κόσμο η αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών γίνεται με τον έγκαιρο εντοπισμό, την ταχεία μετάβαση δυνάμεων στη περιοχή και τον πολύ καλό συντονισμό των εμπλεκόμενων δυνάμεων. Στη χώρα μας σε άλλη συχνότητα μιλάνε οι πυροσβέστες, σε άλλη οι δασολόγοι, σε διαφορετική οι ΟΤΑ, οι στρατιώτες ή οι εθελοντές!

Μόνο όταν υπάρξει καλή εκπαίδευση των δασοπυροσβεστών - που αυτή τη στιγμή είναι κυριολεκτικά ανύπαρκτη στην Ελλάδα - και καλή πληροφόρηση των πολιτών σε θέματα δασικών πυρκαγιών, θα μπορούμε να έχουμε μια πραγματικά σωστή πρόληψη!

[...]
Μιλάμε όλοι για αναδασώσεις. Για να κάνεις μια αναδάσωση πρέπει να ξέρεις από τι αποτελείται το κάθε τμήμα της γης. Είναι όξινο; αλκαλικό; είναι βαθύ; αμμώδες; πηλώδες; τι χαρακτηριστικά έχει; Αυτή τη στιγμή η Πελοπόννησος είναι γεμάτη από ανθρώπους άσχετους που υλοποιούν τα μεταπυρικά έργα.

Η σύγχρονη τεχνολογία Συστημάτων Γεωγραφικής Πληροφορίας (Geographical Information Systems) μας δίνει τον τρόπο να δούμε ότι π.χ. σε έδαφος επιπέδου οξύτητας ph 6 μπορούν να αναπτυχτούν 20 φυτά. Αν αυτό το συνδυάσουμε με το βάθος του εδάφους, δηλαδή φυτά που δεν αντέχουν το ρηχό έδαφος και τα αποκλείουμε. Το ίδιο πρέπει να κάνουμε και με όλους τους οικολογικούς παράγοντες. Έτσι καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι σε μια συγκεκριμένη περιοχή μπορούμε να φυτέψουμε 4-5 φυτά. Και αυτά πρέπει να βάλουμε, κι όχι ό,τι φυτά διαθέτει το εκάστοτε φυτώριο.

Ο Δρ. Παύλος Κωνσταντινίδης είναι ερευνητής στο Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών (ΙΔΕ) του του ΕΘνικού Ιδρύματος ΑΓροτικών Ερευνών (ΕΘΙΑΓΕ).

Συνιστώ την ανάγνωση της παρουσίασης με θέρμη, και ευχαριστώ τον Αυγερινό και την Καλλιόπη για την υπόδειξη.

Ημερίδα ΤΕΕ για τις δασικές πυρκαϊές

Έγινε στο αμφιθέατρο του Υπ.Μεταφορών και Επικοινωνιών η ημερίδα του Τεχνικού Επιμελητηρίου της Ελλάδας (ΤΕΕ) με θέμα "Τεχνολογίες Πληροφορικής & Επικοινωνιών στην υπηρεσία της πρόληψης και της προστασίας του πολίτη και του οικοσυστήματος από τις δασικές πυρκαϊές".

Η ημερίδα ήταν αρκετά καλά οργανωμένη, με παρουσία του επιτρόπου της ΕΕ για θέματα περιβάλλοντος κ. Δήμα (κείμενο ομιλίας), του υπουργού Εσωτερικών κ. Παυλόπουλου, του Γ.Γραμματέα της Γ.Γ.Πολιτικής Προστασίας κ. Μουζά, καθηγητών πανεπιστημίων, ερευνητών και εταιρειών, αλλά η συμμετοχή ήταν μικρή (80-100 άτομα), παρά το ενδιαφέρον που παρουσιάζει το θέμα αυτό.

Τις εισηγήσεις των ομιλητών ακολούθησαν ερωτήσεις και ανοιχτή συζήτηση. Τις παρακάτω ερωτήσεις απηύθυνε ο Τήλαφος στους κυρίους Παυλόπουλο, Ασημακόπουλο και Μουζά.

Ερώτηση προς τον Ειδικό Γραμματέα Ψηφιακής Στρατηγικής του Υπουργείου Οικονομικών, καθ. Β.Ασημακόπουλο (απουσίαζε) ή την αντικαταστάτριά του κα Τσιγάνη (έφυγε μετά την παρουσίαση), και τον Γενικό Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας, κ. Μουζά (ο οποίος τίμησε με την παρουσία του την ημερίδα, τους διοργανωτές και το ακροατήριο, μέχρι το τέλος):

Με εξαίρεση την σύντομη αναφορά του προέδρου του ΤΕΕ στην ανάγκη κινητοποίησης των τοπικών κοινωνιών και των ενεργών πολιτών, το μέγιστο μέρος των ομιλιών αφιερώθηκαν στην περιγραφή πρωτοβουλιών και τεχνολογικών προτάσεων που αφορούν λειτουργίες και ενέργειες της διοίκησης. Όμως η επισήμανση του κ. J.S.Miguel της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι το 95% των αιτιών των δασικών πυρκαϊών οφείλονται στον ανθρώπινο παράγοντα, προσδιορίζει το πεδίο στο οποίο πρέπει να εστιασθούν οι προσπάθειες πρόληψης, που δεν είναι άλλο από τις τοπικές κοινωνίες.

Είναι επομένως απαραίτητη και αναμενόμενη η ανάπτυξη δράσεων που βοηθούν στην ενεργοποίηση των τοπικών κοινωνιών και των πολιτών τους προς την κατεύθυνση της πρόληψης των δασικών πυρκαϊών.

Ποιές δράσεις προβλέπονται από την ΓΓΠΠ προς την κατεύθυνση ενεργοποίησης των τοπικών κοινωνιών και διάχυσης πληροφοριών και οδηγιών για τις ειδικές συνθήκες κάθε τόπου;

Ερώτηση προς τον κ. Μουζά, Γενικό Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας:

Ποιο είναι το βάρος του παράγοντα "τοπική κοινωνία" στην αντιμετώπιση των κρίσεων; Με ποιο τρόπο αξιοποιεί η ΓΓΠΠ τον παράγοντα τοπική κοινωνία;

Ερώτηση προς τον Υπουργό Εσωτερικών κ. Παυλόπουλο (απεχώρησε μετά την έναρξη της ημερίδας λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεων):

Το 2007 και το 2008 (μέχρι και τον Απρίλιο) έγιναν στην Ελλάδα 1800 περίπου κηρύξεις αναδασωτέων εκτάσεων.

Ο νόμος του 1979 που προβλέπει τις αρμοδιότητες, τον τύπο και το περιεχόμενο των κηρύξεων που δημοσιεύονται στο ΦΕΚ, δεν υποχρεώνει τα δασαρχεία να περιλαμβάνουν στο κείμενο των κηρύξεων συντεταγμένες των καμένων περιοχών και άλλων αναδασωτέων εκτάσεων, παρά μόνον ένα σχεδιάγραμμα. Αποτέλεσμα αυτής της παράλειψης είναι να υπάρχει ελλιπής τοπογράφηση των καμένων και αναδασωτέων εκτάσεων, αφού μόνον το 50% των δασαρχείων δημοσιεύει συντεταγμένες. Σε μερικούς μάλιστα νομούς (π.χ. Αττικής, Πειραιώς, Κεφαλληνίας κ.α.) όπου η υποχώρηση των δασικών εκτάσεων είναι σημαντική και η οικιστική πίεση μεγάλη, δεν γίνεται ΚΑΜΜΙΑ απολύτως τοπογραφική καταγραφή.

Έχει υπ' όψη του το ΥΠΕΣ το πρόβλημα με την μη υποχρεωτική αναγραφή συντεταγμένων στις κηρύξεις αναδασωτέων που δημοσιεύονται στο ΦΕΚ, και πώς σκοπεύει να το αντιμετωπίσει;

Οι απαντήσεις του ΓΓΠΠ κ. Μουζά (που ήταν φυσικά προφορικές και δεν ήταν δυνατόν να καταγραφούν επί τόπου) μαζί με το κείμενο των πρακτικών θα αναρτηθούν όταν δημοσιευτούν απ' το ΤΕΕ.